Norma ISO 8601, czyli jak poprawnie zapisywać daty i godziny

Niniejszy tekst jest tłumaczeniem tekstu dostępnego na oficjalnej stronie Międzynarodowego Komitetu Normalizacyjnego (ISO) pod adresem: www.iso.org

Zgodnie z art. 2 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz.U. 1994 Nr 24 poz.83) niniejsze tłumaczenie jest przedmiotem prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego. Dlatego wszelkie jego rozpowszechnianie we fragmentach lub całości bez podania źródła i autora jest niezgodne z prawem.

Norma ISO 8601, czyli jak poprawnie zapisywać daty i godziny (2009-06-03)

Zapis numeryczny dat i czasu

Pomysł ISO na uporanie się ze źródłem chaosu

Kto pamięta pluskwę milenijną? I lament, że koniec cywilizacji, jaką znamy, jest już bliski?

Czy to wszystko było przesadą? Cóż, rzeczywiście istniały obawy, że starszy sprzęt komputerowy może cofnąć czas do 1900 roku lub nie dać rady przesunąć go do 2000 roku ze względu na sposób, w jaki został zaprogramowany i zapis dat w programie. Stanowiło to mniejszy problem dla nowszego sprzętu, ale nie oznaczało gwarancji prawidłowego, oczywistego przejścia, tak więc wszyscy użytkownicy musieli sprawdzić i zweryfikować swoje systemy.

Czy wszystko dobre, co się dobrze kończy?

Niezupełnie! Nadal istnieje mała problematyczna kwestia - chcąc dostać się z miejscowości A do miejscowości B, można stać się posiadaczem biletu lotniczego wskazującego, że podróżuje się z A do C np. 02-03-02 oraz biletu kolejowego z C do B, na którym widnieje data 02-02-03. Czy ktoś wynalazł wehikuł czasu?

O co to całe zamieszanie?

Jak można uniknąć pomyłki, kiedy taka data, jak 08/04/02 może być interpretowana w świecie na sześć różnych sposobów? Zapis 01/02/03 oznacza 1. lutego 2003 r. lub 2. stycznia 2003 r. lub 2. marca 2001 r. Zwykle jesteśmy w stanie rozwikłać ten problem drogą dedukcji. Zwykle, bo czasem mogą pojawić się ogromne i kosztowne pomyłki. Problem w tym, że daty w całości numeryczne nie są jednoznaczne i w dużym stopniu zależą od lokalnych zwyczajów. Przeważnie nie stanowi to problemu w kraju lub regionie, nawet jeśli istnieją miejscowe nieścisłości między firmami i administracją; ale poza nimi...?

To tylko drobiazg, można powiedzieć. Czy to w ogóle jest istotne? Cóż, z całą pewnością tak, jeśli błędnie zinterpretuje się to, co mamy napisane na bilecie. A kiedy pomnoży się przez miliony tego typu niefortunne wypadki - zarówno w kontekście biznesowym, jak i na poziomie indywidualnym - można zobaczyć, że ten złożony problem naprawdę jest dość przerażający - długo po tym, jak zniknęły obawy przed "pluskwą milenijną". Być może nie na co dzień, kiedy pisze się do kuzyna Billa z Atlanty lub ciotki Jenny z Australii, gdzie systemy zapisu dat mogą się różnić. Ale pomyślmy o tych sytuacjach, w których daty i czasy pojawiają się w różnego rodzaju biznesie - od formularzy ubezpieczeniowych po biura podróży, od banków po formularze podatkowe. I o wielkich stawkach uzależnionych od dat, które mogą wpłynąć na to, czy zyskamy fortunę, czy...stracimy ją. Dobra podlegające handlowi międzynarodowemu zależą od prawidłowych dat na wszystkich i każdym z osobna kroku - złe daty często oznaczają złe dostawy lub nawet zupełny ich brak!

Daty sprawiają wiele problemów programistom komputerowym. W Internecie używa się wszelkiego rodzaju zapisów, niektórych zależnych językowo, i czy są one zrozumiałe po drugiej stronie kuli ziemskiej? To nie takie oczywiste. Firmy i administracja używają dat w większości swoich codziennych operacji w takiej czy innej formie i w większości dokumentów stosowanych w handlu międzynarodowym... Sensowne wydaje się więc posiadanie uniwersalnej, kompatybilnej formy ich zapisu.

A więc: czy nie byłoby wspaniale, gdyby istniał jakiś międzynarodowo uzgodniony standard?

Cóż, istnieje. To ISO 8601, Elementy danych i formaty wymiany - Wymiana informacji - Zapis daty i czasu dnia¹, którego działanie oraz idea funkcjonowania systemu zostaną przedstawione poniżej (cały standard posiada 33 strony). Jest bardzo pomocnym narzędziem w biznesie wszelkiego rodzaju i absolutnie niezawodnym. Zapis daty może wydawać się szczegółem, ale w rzeczywistości, czy aby uniknąć tych kosztownych pomyłek, nie warto prześledzić pewnego rozwiązania?

ISO 8601:2004 opiera się, włącza i odwołuje wiele wcześniejszych standardów z założeniem osiągnięcia jednego prostego, logicznego i spójnego formatu dla wszystkich dat, czasów i odcinków czasów wymagających prezentacji. System ten przede wszystkim pozwala na uniknięcie pomyłki, ale jego zaletą jest także elastyczność; można dzięki niemu wyrazić każdy element czasu lub tylko ten, który akurat jest potrzebny.

Następnym razem, kiedy znajdziesz się na lotnisku lub dworcu w niewłaściwym dniu, powinieneś żądać odpowiedzi na pytanie, dlaczego więcej ludzi nie używa tego standardu.

Czego dotyczy ISO 8601

Standard zawiera sposoby zapisu:

• dat
• czasu dnia
• uniwersalnego czasu koordynowanego (UTC)
• czasu lokalnego z wyrównaniem do UTC
• dat i czasu
• odcinków czasu
• powtarzających się odcinków czasu

Zapis może pojawić się w jednym z dwóch formatów: podstawowym formacie mającym minimalną liczbę znaków oraz formacie rozszerzonym, w którym dodaje się znaki w celu uzyskania lepszej przejrzystości. Na przykład, "trzeciego stycznia 2003" może być przedstawiony jako 20030103 albo 2003-01-03.

Jak to działa - przykłady

ISO 8601 zaleca stosowanie numerycznego zapisu dat i czasów według międzynarodowo ustalonych podstaw. Szereguje elementy od największego do najmniejszego: rok-miesiąc-dzień:

(1) Data kalendarzowa jest najpowszechniej stosowanym przedstawieniem daty:

gdzie YYYY to rok kalendarza gregoriańskiego, MM to miesiąc od 01 (styczeń) do 12 (grudzień), a DD - dzień miesiąca od 01 do 31.

Przykład: 2003-04-01 to pierwszy dzień kwietnia 2003.

(2) Data tygodniowa jest alternatywnym przedstawieniem daty, stosowanym w wielu komercyjnych i przemysłowych aplikacjach:

gdzie YYYY to rok kalendarza gregoriańskiego, ww jest tygodniem tego roku od 01 (pierwszy tydzień) do 52 lub 53 (ostatni tydzień), a D to dzień tygodnia od 1 (poniedziałek) do 7 (niedziela).

Przykład: 2003-W14-2 to drugi dzień czternastego tygodnia roku 2003.

(3) Reprezentacja czasu dnia posługuje się 24-godzinnym systemem:

gdzie hh to liczba pełnych godzin, które upłynęły od północy, mm - kompletna liczba minut liczona od rozpoczęcia godziny, a ss to liczba kompletnych sekund od rozpoczęcia minuty.

Przykład: 23:59:59 ukazuje czas na sekundę przed północą.

(4) Data i czas prezentuje konkretny czas konkretnego dnia. Kiedy posługujemy się datą kalendarzową, wygląda ona następująco:

gdzie wielkie T użyte jest w celu oddzielenia elementów daty i czasu. W ten sposób każdy bardzo precyzyjny zapis daty i czasu wygląda następująco:

Przykład: 2003-04-01T13:01:02 ukazuje minutę i dwie sekundy po pierwszej po południu, 2003-04-01.

Standard umożliwia:

• opuszczenie elementów ukazujących mniejsze jednostki (sekundy, minuty) tam, gdzie taka precyzja nie jest wymagana,
• dodanie ułamka dziesiętnego do najmniejszej jednostki czasu tam, gdzie wymagana jest duża precyzja.

Zalety ISO 8601

Zapisy proponowane przez normę ISO 8601, w porównaniu do tych lokalnie stosowanych, posiadają następującą przewagę:

• są czytelne i łatwe do zapisu w systemie
• łatwo porównywalne i sortowalne
• niezależne językowo
• większe elementy są stosowane przed mniejszymi
• dla większości przedstawień zapis jest krótki i o stałej długości

Niektóre zapisy dopuszczone przez standard mogą być stosowane bez dalszych uzgodnień. Inne powinny być stosowane jedynie za dwustronną zgodą między komunikującymi się partnerami; takie porozumienie może zostać zawarte np. poprzez wyraźną wzmiankę dotyczącą zapisu w standardzie lub dokumencie, w których stosujemy taki zapis. Ułatwi to ich przetworzenie i może okazać się konieczne, by uniknąć dwuznaczności w interpretacji wyrażeń ISO 8601.

Na przykład w specyfikacji może zostać wyrażona chęć odzwierciedlenia konkretnego obszaru zawierającego datę i czas wydarzenia w formacie YYYYMMDDhh z wyłączeniem wszystkich formatów dopuszczonych przez ISO 8601. W takich wypadkach można zastosować metajęzyk używany w normie ISO 8601.

ISO 8601 nie podaje dokładnego znaczenia swoich zapisów. Oznacza to na przykład, że standard nie definiuje, czy 09:00 odnosi się do dokładnego końca godziny dziewiątej danego dnia, jakiegoś innego punktu w upływającej minucie lub minuty jako całości. Użytkownicy standardu, jeśli jest to istotne, muszą porozumieć się co do bardziej dokładnej interpretacji danego zapisu.

Kto jest użytkownikiem standardu?

ISO 8601 znajduje zastosowanie w programach komputerowych, dziennikach, zapisach konkursowych, kartach QSL, raportach magazynowych, stronach internetowych, mailach, statystyce, wszelkiego rodzaju formularzach, administracji i biznesie, w odprawie celnej i transporcie, w e-handlu i świecie nauki oraz w międzynarodowej działalności każdego typu.

ISO 8601 koresponduje z Rekomendacją nr 7 Grupy Roboczej NZ ds. Ulepszeń w Procedurach Handlu Międzynarodowego ².

Nowy format został przyjęty przez wiele organizacji na całym świecie. A znacznie więcej powinno to zrobić, aby ułatwić sobie życie. I innym również.

Spróbuj i Ty.

tłum. Dorota Czepik

_________
¹ ISO 8601, Data elements and interchange formats - Information interchange - Representation of dates and times.
² UN Working Party on the Facilitation of International Trade Procedures.